อียิปต์ เมืองสีน้ำตาล คนสีเทา

การเดินทางมักทำให้เราพบเห็นมุมมองใหม่ๆต่างจากที่เราเคยชิน

ผมอาจเป็นคนโชคดีที่ได้เดินทางค่อนข้างบ่อย

ส่วนหนึ่งเพราะภาระหน้าที่ ต้องสอนหนังสือ ต้องพานักศึกษาไปดูงาน แต่ลึกๆอีกส่วนหนึ่ง คือ ใจที่รักการเดินทาง  ชอบที่จะไปในที่แปลกๆที่ยังไม่เคยไป  พบปะกับผู้คนหลากชีวิต หลายวัฒนธรรม  ดูชีวิตความเป็นอยู่  นิสัยใจคอ    ตลอดจนมุมมองของการดำรงชีวิต

น่าแปลกจริงที่โลกกลมๆ ใบเดียวกัน  คนกลับไม่เหมือนกัน

ปลายมีนาคมที่ผ่านมา  ผมนั่งอียิปต์แอร์ไปลงที่กรุงไคโร เมืองหลวงของอียิปต์   อียิปต์ซึ่งเป็นความฝันของคนหลายๆคน  รวมทั้งผมที่ตั้งใจว่าวันหนึ่งต้องไปให้ได้

เรื่องราว ประวัติศาสตร์ ตำนาน  และหนังจำนวนนับไม่ถ้วนเกี่ยวกับ อียิปต์ ปิรามิด  ฟาโรห์  มัมมี่  แม่น้ำไนล์ ท้องฟ้าสวย ทะเลทรายสีทอง  เป็นเสน่ห์ที่ดึงดูดผู้คนจากทั่วโลกยอมควักกระเป๋าซื้อทัวร์มาลงที่กรุงไคโร  เพื่อบันทึกว่าเป็นครั้งหนึ่งในชีวิตที่ต้องมาสัมผัส   จนทำให้อียิปต์มีรายได้จากการท่องเที่ยวประมาณ 70,000-80,000  ล้านบาท ต่อปี  เป็นรายได้หลักหนึ่งในสี่อย่างของประเทศ คือ รายได้จากแรงงานอียิปต์ที่ไปทำงานในตะวันออกกลาง รายได้จากการท่องเที่ยว รายได้จากการขายน้ำมัน  รายได้จากการเก็บค่าธรรมเนียมผ่านคลองสุเอซ

หลังจากอยู่บนเครื่องบินเกือบสิบชั่วโมง  กัปตันก็ประกาศว่าเครื่องพร้อมลงที่สนามบินกรุงไคโร  ผมชะเง้อดูบ้านเมือง  โดยคิดในใจว่าจะเห็นอะไรที่ยิ่งใหญ่ เช่น ปิรามิด หรือสิ่งก่อสร้างโบราณอะไรบ้าง  แต่ภาพแรกที่ผมเห็นในช่วงรุ่งเช้า คือ ทะเลทรายกว้างขวาง และบ้านเมืองสีน้ำตาล

เป็นสีน้ำตาล ทั้งหมด

ผมเก็บความฉงนสนเท่ห์ไว้  ยังไม่ได้สอบถามใคร  เพราะอาจจะใหม่เกินไป เห็นน้อยเกินไป  ไม่ควรรีบด่วนสรุป

แต่เมื่อรถทัวร์วิ่งผ่านเมืองเข้าสู่ย่านที่พัก  ตลอดสองข้างทาง  บ้าน ที่อยู่อาศัย  กลับมีลักษณะการก่อสร้างเหมือนกันหมด  คือสร้างด้วยวัสดุคล้ายอิฐมอญ   ก่อเปลือยไร้การฉาบตกแต่งหรือทาสี  บางหลังมีเสาบ้านโผล่เติมขึ้นมาเหมือนรอตกแต่งต่อเติม  เหมือนบ้านทุกหลังยังสร้างไม่เสร็จ   นานๆครั้งจึงจะเจอบ้านหรืออาคารที่ฉาบปูนทาสีเรียบร้อยเหมือนบ้านเมืองเรา

หรือประเทศเขาอยู่ระหว่างการก่อร่างสร้างเมือง

เมื่ออดทนไม่ไหวก็เอ่ยปากถามไกด์ท้องถิ่น  และคำตอบที่ได้กลับทำให้ผมฉงนสงสัยเพิ่มขึ้นอีกคือ  ทุกอย่างเป็นเหตุผลด้านภาษี

เขาเล่าให้ฟังว่า  บ้านเหล่านี้ล้วนมีผู้อยู่อาศัย  ภายในก็ตกแต่งเรียบร้อย  ฉาบปูนทาสี  เป็นบ้านเรือนที่สวยงามพออยู่อาศัย  แต่ภายนอกจำเป็นต้องก่ออิฐเปลือย หรือสร้างเสาต่อเติมทิ้งไว้ให้คล้ายว่าอยู่ในระหว่างการก่อสร้าง  เพราะที่นโยบายของรัฐจะจัดเก็บภาษีโรงเรือนสำหรับบ้านที่ก่อสร้างเสร็จเรียบร้อย

ตราบใดที่บ้านยังสร้างไม่เสร็จ  รัฐจะไม่จัดเก็บภาษี

ผลกระทบ (impacts) ของนโยบายดังกล่าวคือ  ชาวบ้านทั้งประเทศพร้อมใจกันสร้างบ้านไม่เสร็จ  จนบ้านเมืองทั้งประเทศเป็นเมืองสีน้ำตาล

ช่างเป็นตัวอย่างในการสอนวิชานโยบายสาธารณะ (Public Policy) ให้แก่นักศึกษาในมหาวิทยาลัยได้เป็นอย่างดี  ถึงนโยบายที่พิกลพิการและส่งผลกระทบที่ไม่พึงปรารถนา (unintended consequences) จนบ้านเมืองขาดระเบียบ ขาดความสวยงามได้ถึงเพียงนี้

เมื่อกล่าวถึงเมืองก็อดกล่าวถึงคนไม่ได้  เพราะในทริปนี้ก็เห็นผู้คนมากมายที่แตกต่างไปจากบ้านเรา  เช่น  ขับรถโดยไม่สนใจกฎจราจร  ขับชิงแย่งเลนกันด้วยความเร็ว  ไม่มีทางม้าลายและไม่ชะลอให้แก่คนข้ามถนน  เรียกได้ว่าการข้ามถนนแต่ละครั้งแทบต้องเสี่ยงชีวิต    ซื้อขายสินค้าบอกผ่านกันเป็นห้าเท่าสิบเท่า  อะไรที่เกี่ยวข้องกับนักท่องเที่ยวทุกอย่างเป็นเงิน  ต้องให้ทิปกันทุกที่   จนเป็นที่รู้กันว่าจะเข้าห้องน้ำที่ใดต้องมีเงินอย่างน้อย 1 ปอนด์อียิปต์  (ประมาณ 7 บาท)   หรือ จะถ่ายรูปอูฐสักตัวก็ต้องเติมเงินค่าทิปให้อย่างน้อย 1 ปอนด์เช่นกัน

ก่อนถึงปิรามิดใหญ่ที่เมืองกิซา (Giza) ไกด์ถามลูกทัวร์เพื่อนำเข้าเรื่องบรรยายว่า  รู้ไหมว่าคนอียิปต์โบราณเขาสร้างปิรามิดกันไว้ทำไม

ผมตอบกลับแบบทีเล่นทีจริงว่า  เพื่อให้คนอียิปต์รุ่นหลังได้มีรายได้จากการท่องเที่ยว

แต่ในใจคิดว่าถ้าคนโบราณรู้ว่า  ภายใต้การส่งเสริมการท่องเที่ยวของประเทศ  ผู้คนปัจจุบันยังมุ่งเอาเปรียบจากนักท่องเที่ยว ยังขาดจิตสำนึกในการช่วยกันส่งเสริมบรรยากาศต่างๆให้เป็นที่ประทับใจแก่นักท่องเที่ยว      ความสมบูรณ์ต่างๆก็ย่อมเกิดขึ้นได้ยาก

คิดถึงบ้านเรา

หวังว่าคงไม่มีนโยบายพิกลพิการที่ทำให้เมืองเป็นสีน้ำตาล  และคนเป็นสีเทา

(มีนาคม 2550)

ใส่ความเห็น

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out /  เปลี่ยนแปลง )

Google photo

You are commenting using your Google account. Log Out /  เปลี่ยนแปลง )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out /  เปลี่ยนแปลง )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out /  เปลี่ยนแปลง )

Connecting to %s